Myfyrdodau Tawel: Tirweddau Cymru
Mohamed Hassan
I’r ffotograffydd Mohamed Hassan, nid dim ond pwnc i’w gofnodi yw tirwedd, ond mae’n lle i ddychwelyd iddo. Daw Mohamed o Alexandria, yr Aifft, yn wreiddiol, ac mae’n seiliedig yn Sir Benfro bellach. Mae ei brofiad o Gymru wedi’i ffurfio gan flynyddoedd o gerdded ar hyd morlinau, mynyddoedd a dyffrynnoedd y wlad, gan ganiatáu i gynefindra ddisodli argraffiadau cyntaf. Ar draws ei arfer ffotograffaidd ehangach, mae gan Hassan ddiddordeb mewn themâu lle, hunaniaeth a pherthyn; yn Quiet Observations, caiff y syniadau hynny eu harchwilio trwy’r dirwedd ei hun.
Mae’r arddangosfa hon yn rhoi sylw penodol ar ogledd Cymru – rhanbarth o wrthgyferbyniadau dramatig, lle mae’r mynyddoedd yn cwrdd â’r arfordir, llwybrau hynafol yn croesi tir gweithio, a’r tywydd yn parhau i ailffurfio cymeriad y dirwedd. O ymylon tawel cymunedau gwledig i natur agored eang mannau ucheldir mae ffotograffau Hassan yn datgelu Cymru ddiamser sy’n newid yn gyson.
(c) Mohamed Hassan
Nid yw tirwedd fyth yn llonydd. Mae’n cario atgofion y tywydd, rhythm y tymhorau ac olion tawel y bobl sydd wedi’i siapio dros amser. Mae’r ffotograffau hyn yn ein gwahodd i ffordd arafach o weld – wedi’i wreiddio mewn amynedd, sylw a dychwelyd.
Crëwyd y delweddau dros sawl blwyddyn ar draws Cymru, ac maen nhw’n gwrthod y dramatig o blaid yr atseiniol tawel. Maen nhw’n edrych ar dirwedd lle mai golau, awyrgylch ac amser yw’r testun, gymaint â’r tir ei hun. Mae niwl yn meddalu bryniau cyfarwydd, mae golau dros dro yr haul yn trawsnewid caeau arferol, ac mae’r tywydd newidiol yn datgelu eiliadau sy’n bodoli am funud yn unig cyn llithro i ffwrdd.
(c) Mohamed Hassan
Dim ond o bryd i’w gilydd fydd pobl yn ymddangos, ond mae presenoldeb dynol yn cael ei deimlo ym mhob man. Ffigurau ar lwybr pell, ffordd yn dilyn amlinellau dyffryn, geometreg ffiniau caeau, fferm sy’n swatio yn y dirwedd – mae’r rhain yn ein hatgoffa nad diffeithwch ar wahân yw Cymru, ond tirwedd fyw. Yn hytrach na gwahanu’r naturiol oddi wrth y dynol, mae ffotograffau Hassan yn cydnabod y berthynas hir sy’n datblygu rhyngddynt.
(c) Mohamed Hassan
Nid yw ei waith yn ceisio diffinio Cymru trwy ei golygfeydd mwyaf eiconig. Yn hytrach, mae’n aros yn y lleoedd rhwng y tirnodau amlwg: y llethrau a gaiff eu hanghofio, ymylon symudol coetir, y morlin tawel, yr awyr newidiol. Ffotograffau a dynnwyd trwy arsylwi yn hytrach na dilyn yw’r rhain, gan ein gwahodd i arafu a threulio mwy o amser gyda lleoedd sy’n datgelu eu hunain fesul dipyn.
(c) Mohamed Hassan
Mae Quiet Observations yn wahoddiad i oedi. I edrych y tu hwnt i’r ysblennydd a tua’r cynnil; i gydnabod nad dim ond golygfa yw tirwedd, ond sgwrs barhaus rhwng y tir, golau, y cof a’r rhai sy’n symud trwyddi.
Nid ceisio egluro Cymru mae’r ffotograffau hyn. Yn hytrach, maen nhw’n gwrando arni.
Mohamed Hassan photography